محمد حسين بن مهدى فراهانى

249

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

طول كانال سويس الى پرت سعيد است كه هشتاد و پنج ميل انگليسى است « * » كه قريب شانزده فرسخ مىشود و عرضش به اختلاف از چهل متر فرانسوى الى صد متر است « * * » و عمقش به اختلاف از نه ذرع ايران الى ده ذرع است . و در هر ميلى سه جا يك نفر قراول به جهت محافظت ايستاده و هر سه ميل هم يك قراولخانه ساخته‌اند . بعضى جاها منحصر به همان قراولخانه است و در بعضى جاها به علاوهء قراولخانه آبادى و اشجار و چند خانوار سكنه و ارباب صنايع راهسازى و واپورسازى هم دارد و مهمانخانه و استاسيون هم درست كرده‌اند . و از آب نيل هم بدان امكنه آورده‌اند كه به همه جهت در يازده مكان از آنها آبادى و استاسيون است كه غالب در سمت يسار افتاده و همه‌جا سيم تلگراف هم كشيده‌اند . و ابتدا از لنگرگاه سويس تا دهنهء كانال كه درياست ، علامت گذاشته‌اند كه واپورات از ميان آنها بگذرد و به گل ننشيند . بعد از آنكه داخل كانال شد بعضى جاهاى كنار كانال را سنگچين كرده‌اند و پاره‌اى جاها را مشغول تعمير و سنگچينى هستند تا به استاسيون كرين مىرسد . از استاسيون كرين تا قريب به اسماعيليله آب به صحرا افتاده و درياى كوچكى درست شده كه طول آن قريب هشت نه ميل مىشود ، و در اين نه ميل از دو طرف علامات گذاشته‌اند كه واپورها از وسط آن علامات برود و به گل ننشيند . و در بيست و پنج ميلى سويس ، در وسط كانال مناره [ اى ] ساخته [ و ] بالاى او فنر بزرگى است ، شبها چراغ در او مىگذارند . و بعد از آن هم در ميان كانال يك فنر ديگر است كه كوچكتر است . و در بعضى جاهاى اطراف كانال كه قريب به اين فنر كوچك است ، نيزار شده است . و از آن مرداب بزرگ اولى كه گذشتى به فاصلهء چهار ميل ، باز آب به صحرا افتاده و درياچه و مرداب ديگرى درست شده ، و دو طرف علامت گذاشته‌اند كه كشتيها از ميان آنها بگذرد . و چون در اغلب جاها عمق و عرض اين كانال « 5 » كم است و واپورها على الاتصال مىگذرند و دهنهء كانال كفايت نمىكند كه واپورات

--> ( * ) ميل مطلق انگليسى معادل است با يك هزار و نوزده ذرع شاه به علاوهء سه گره و نيم ، و ميل جغرافى انگليسى كه دريايى نيز گويند ، معادل است با يك هزار و چهل و سه ذرع و سه گرهء شاه ، و ميل عربى معادل است با چهار هزار قدم ، و امروز او را معادل دو هزار ذرع شاه مىگيرند . و فرسخ ايرانى را معادل شش هزار ذرع شاه مىگيرند . مقصود ميل جغرافى و دريائى انگليسى است ( حاشيهء متن ) . ( * * ) متر فرانسوى معادل است با پانزده گره و نيم كه نيم گره از ذرع عراقى كمتر است ( حاشيهء متن ) . ( 5 ) - اصل : قنال .